Bölüm Semineri
Yapay Zeka Destekli Gelecek Senaryoları Kapsamında Su Yönetimi için WEFE Öncelik Temelli Bir Karar Destek Çerçevesi
Sunucu Bilge İrem Yapan
Danışman Doç. Dr. Emre Alp
Tarih 03 Haziran 2026, Çarşamba
Saat 15:40
Özet
Etkin ve uyarlanabilir su tahsisi; iklim değişkenliği, kuraklık riski, kentsel ve endüstriyel büyüme, tarımsal baskılar ve ekosistem koruma gereksinimleri altında sürdürülebilir havza yönetimi için kritik bir zorluktur. Bu çalışma, Su–Enerji–Gıda–Ekosistem (WEFE) Bağı yaklaşımı kapsamında bütünleşik su yönetimi için yapay zeka destekli, senaryo temelli bir karar destek çerçevesi önermektedir. Çerçeve, nüfus artışı, Organize Sanayi Bölgeleri, tarımsal faaliyetler, atıksu altyapısı ve ekosistem akış gereksinimlerinin rekabet eden su kullanımları arasında karmaşık ödünleşimler oluşturduğu Porsuk Alt Havzası'na odaklanmaktadır.
Bu çalışmanın temel katkısı, yapay zeka destekli gelecek senaryosu üretimini, bulanık mantık destekli WEFE öncelik yapılandırmasını ve çok amaçlı optimizasyonu, uyarlanabilir su tahsisine yönelik havza özelinde bir çerçeve altında bütünleştirmesidir. Mevcut etkileşimleri değerlendirmeye odaklanan geleneksel bağ çalışmalarından farklı olarak, önerilen çerçeve gelecekteki gelişim alternatiflerinin uygulama öncesinde test edilmesine olanak sağlar ve havza özelindeki öncelikleri uygulanabilir su tahsis planlarına dönüştürür. Çerçeve; yüzey suyu ve yeraltı suyu varlığı, sektörel talepler, atıksu arıtma ve yeniden kullanım kapasiteleri, arazi kullanımı, nüfus ve endüstriyel gelişim eğilimleri, iklim projeksiyonları ve ekosistem gereksinimlerine ilişkin havza ölçeğindeki verileri entegre eder. Gelecek senaryoları; gelecek iklim projeksiyonları, yeni veya genişletilmiş Organize Sanayi Bölgeleri gibi olası gelişim alternatifleri, nüfus ve arazi kullanımı değişimleri, su kaynağı değişiklikleri ve önceki Döngüsel Su Ekonomisi değerlendirmelerinden türetilen su yönetimi stratejilerinin birleştirilmesiyle oluşturulur. Azaltım ve geri kazanım stratejileri, özellikle Organize Sanayi Bölgelerinde endüstriyel atıksuyun yeniden kullanımı, ekosistem akış koşullarını ve WEFE performansını iyileştirme potansiyelleri nedeniyle uyarlanabilir seçenekler olarak ele alınmaktadır. Su, enerji, gıda, ekosistem, sosyal ve ekonomik boyutları temsil eden senaryo özelindeki göstergeler, bulanık mantık destekli öncelik yapılandırması aracılığıyla değerlendirilir. Bu öncelikler; su dengesi, talep, yeraltı suyu, çevresel akış, altyapı ve arazi kullanımı kısıtları altında optimizasyon sürecine rehberlik eder. Beklenen çıktı; senaryoları karşılaştırmak, su kıtlığı yaşanabilecek alanları ve sektörel ödünleşimleri belirlemek ve gelecek belirsizliği altında öncelik temelli su tahsis planları oluşturmak için kullanılabilecek bir karar destek çerçevesidir.
Bu çalışmanın temel katkısı, yapay zeka destekli gelecek senaryosu üretimini, bulanık mantık destekli WEFE öncelik yapılandırmasını ve çok amaçlı optimizasyonu, uyarlanabilir su tahsisine yönelik havza özelinde bir çerçeve altında bütünleştirmesidir. Mevcut etkileşimleri değerlendirmeye odaklanan geleneksel bağ çalışmalarından farklı olarak, önerilen çerçeve gelecekteki gelişim alternatiflerinin uygulama öncesinde test edilmesine olanak sağlar ve havza özelindeki öncelikleri uygulanabilir su tahsis planlarına dönüştürür. Çerçeve; yüzey suyu ve yeraltı suyu varlığı, sektörel talepler, atıksu arıtma ve yeniden kullanım kapasiteleri, arazi kullanımı, nüfus ve endüstriyel gelişim eğilimleri, iklim projeksiyonları ve ekosistem gereksinimlerine ilişkin havza ölçeğindeki verileri entegre eder. Gelecek senaryoları; gelecek iklim projeksiyonları, yeni veya genişletilmiş Organize Sanayi Bölgeleri gibi olası gelişim alternatifleri, nüfus ve arazi kullanımı değişimleri, su kaynağı değişiklikleri ve önceki Döngüsel Su Ekonomisi değerlendirmelerinden türetilen su yönetimi stratejilerinin birleştirilmesiyle oluşturulur. Azaltım ve geri kazanım stratejileri, özellikle Organize Sanayi Bölgelerinde endüstriyel atıksuyun yeniden kullanımı, ekosistem akış koşullarını ve WEFE performansını iyileştirme potansiyelleri nedeniyle uyarlanabilir seçenekler olarak ele alınmaktadır. Su, enerji, gıda, ekosistem, sosyal ve ekonomik boyutları temsil eden senaryo özelindeki göstergeler, bulanık mantık destekli öncelik yapılandırması aracılığıyla değerlendirilir. Bu öncelikler; su dengesi, talep, yeraltı suyu, çevresel akış, altyapı ve arazi kullanımı kısıtları altında optimizasyon sürecine rehberlik eder. Beklenen çıktı; senaryoları karşılaştırmak, su kıtlığı yaşanabilecek alanları ve sektörel ödünleşimleri belirlemek ve gelecek belirsizliği altında öncelik temelli su tahsis planları oluşturmak için kullanılabilecek bir karar destek çerçevesidir.
Son güncelleme